Abhayam News
AbhayamPolitics

ગઠબંધન રાજનીતિમાં વડાપ્રધાનના તે 5 મોટા દાવેદાર

Those 5 major contenders for Prime Minister in coalition politics

ગઠબંધન રાજનીતિમાં વડાપ્રધાનના તે 5 મોટા દાવેદાર પાંચ રાજ્યોની વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ બાદ લોકસભાની શતરંજની જાળ બિછાવવામાં આવી છે. બે ટુકડા (ભારત અને એનડીએ ગઠબંધન) પણ રમત રમવા માટે તૈયાર છે. એનડીએ પાસે નરેન્દ્ર મોદીનો ચહેરો છે, પરંતુ ચહેરાને લઈને ઇન્ડિયા ગઠબંધનમાં સસ્પેન્સ છે.

ઇન્ડિયા ગઠબંધનની તાજેતરની બેઠકમાં પીએમના દાવા માટે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જૂન ખડગેનું નામ જોરથી ઉઠાવવામાં આવ્યું હતું.

ખડગે દલિત જાતિમાંથી આવે છે અને એકદમ વરિષ્ઠ છે. પીએમ પદ માટે ખડગે સિવાય પણ ઘણાબધા નામોની ચર્ચા થઈ રહી છે. આમાં શરદ પવાર, રાહુલ ગાંધી અને નીતિશ કુમારના નામ સૌથી મોખરે છે.

ગઠબંધન રાજનીતિમાં વડાપ્રધાનના તે 5 મોટા દાવેદાર

જો કે ગઠબંધનની રાજનીતિમાં ચૂંટણી પહેલા પીએમનો દાવો નેતાઓ માટે ઘણો જોખમી રહ્યો છે. જે ચહેરાઓ ચૂંટણી પહેલા સૌથી વધુ ચર્ચામાં આવ્યા હતા તે ચહેરા ચૂંટણી પછી પૃષ્ઠભૂમિમાં ચાલ્યા ગયા છે.

આ સ્ટૉરીમાં એવા જ 5 કિસ્સા વિસ્તારથી વાંચીએ…..

1. જેપી-જગજીવનના નામની ચર્ચા, મોરારજી બન્યા પીએમ
1977માં ઈમરજન્સી ખતમ થયા પછી તમામ વિપક્ષી દળોએ કોંગ્રેસ વિરુદ્ધ મોરચો તૈયાર કર્યો હતો. મોરચાના નેતા સમાજવાદી નેતા જય પ્રકાશ નારાયણ હતા. જેપીના વિરોધ બાદ જ ઈન્દિરા ગાંધીએ 1975માં ઈમરજન્સી લાદી હતી.

1977ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસને કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ઈન્દિરા ગાંધી પોતે રાયબરેલી બેઠક પરથી ચૂંટણી હારી ગયા હતા. ઉત્તરના ઘણા રાજ્યોમાં કોંગ્રેસ શૂન્ય થઈ ગઈ હતી.

ચૂંટણી બાદ વડાપ્રધાનના નામની ચર્ચા થવા લાગી અને જેપી રેસમાં સૌથી આગળ હતા. જોકે, જેપીએ તબિયતને ટાંકીને ખુરશી લેવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

જેપીએ ના પાડતા જ પીએમના દાવામાં ત્રણ નામ સામે આવ્યા. જેમાં મોરારજી દેસાઈ, જગજીવન રામ અને ચૌધરી ચરણસિંહના નામ સામેલ હતા. દલિત ચહેરો હોવાના કારણે જગજીવન રામ બધાથી આગળ હતા.

સંસદીય દળની બેઠક બાદ જેપીએ જગજીવન રામ અને મોરારજી દેસાઈ સાથે આંતરિક બેઠક યોજી હતી. આ બેઠકમાં મોરારજીના નામ પર સર્વસંમતિ સધાઈ હતી, ત્યારબાદ મોરારજી દેશના વડાપ્રધાન બન્યા હતા.

2. દેવીલાલ-ચંદ્રશેખર ચર્ચામાં, વીપી મારી ગયા બાજી 
1989માં રાજીવ ગાંધીની મજબૂત સરકારને પડકારવા માટે વિપક્ષે ફરી એક મોરચો રચ્યો. આ વખતે આ મોરચાનું નામ નેશનલ ફ્રન્ટ રાખવામાં આવ્યું હતું. ચૂંટણી પહેલા આ મોરચામાં પીએમ માટે ઘણા મોટા દાવેદારો હતા. આમાં દેવીલાલ અને ચંદ્રશેખરનું નામ મોખરે હતું.

દેવીલાલ જાટના મોટા નેતા હતા, જ્યારે ચંદ્રશેખર જનતા પાર્ટીના સુપ્રીમો હતા. જો કે ચૂંટણી પહેલા કોઈ નામની જાહેરાત કરવામાં આવી ન હતી.

આનો ફાયદો નેશનલ ફ્રન્ટને પણ થયો. ચૂંટણી બાદ રાજીવ ગાંધીની આગેવાનીમાં કોંગ્રેસ સરકાર બનાવવામાં નિષ્ફળ રહી હતી. આ પછી નેશનલ ફ્રન્ટે સરકાર બનાવવાનો દાવો કર્યો હતો. તેમણે સરકાર બનાવવાનો દાવો કરતાની સાથે જ વડાપ્રધાનના નામ પર ચર્ચા તેજ થઈ ગઈ.

સમાજવાદી નેતા મધુ દંડવતેની અધ્યક્ષતામાં સંસદ ભવનમાં સંસદીય દળની બેઠક બોલાવવામાં આવી હતી. બેઠકમાં તમામ સાંસદોએ ચૌધરી દેવીલાલને તેમના નેતા તરીકે પસંદ કર્યા, પરંતુ ઘટનાક્રમના નાટકીય વળાંકમાં દેવીલાલે વીપી સિંહનું સમર્થન કર્યું અને વીપી સિંહ વડાપ્રધાન બન્યા.

તેમના નામનો પ્રસ્તાવ આવ્યા બાદ દેવીલાલ ઉભા થયા અને સાંસદોને સંબોધવા લાગ્યા. દેવીલાલે સાંસદોને કહ્યું કે હું લોકોનો કાકા છું અને કાકા જ રહેવા માંગુ છું, એટલા માટે હું પીએમ પદ માટે વીપીનું નામ આગળ કરી રહ્યો છું.

દેવીલાલે કહ્યું કે વીપી સિંહે કન્વીનર તરીકે રાજીવ ગાંધી સરકાર વિરુદ્ધ વાતાવરણ બનાવવાનું કામ કર્યું, તેથી પીએમની ખુરશી પર તેમનો અધિકાર છે.

આ ઘટનાને નજીકથી જોનાર વરિષ્ઠ પત્રકાર કુલદીપ નય્યરે તેમની આત્મકથામાં જણાવ્યું કે દેવીલાલને પ્રમૉટ કરવા પાછળનું કારણ ચંદ્રશેખરને સાઇડલાઇન કરવાનું હતું. હકીકતમાં વીપી સિંહની સાથે ચંદ્રશેખર પણ જનતા પાર્ટીમાં વડાપ્રધાન પદના દાવેદાર હતા.

નય્યરના કહેવા પ્રમાણે, ચંદ્રશેખર વીપીના નામ પર સહમત ના હતા, જેના કારણે પીએમના નામની જાહેરાતમાં વિલંબ થઈ રહ્યો હતો. અરુણ નેહરુએ દેવીલાલને ચંદ્રશેખરને માત આપવા માટે મનાવી લીધા હતા.

જો કે ચંદ્રશેખર બાદમાં વડાપ્રધાન બનવામાં સફળ થયા હતા.

3. અડવાણીનો ચહેરો, અટલ બિહારી બન્યા વડાપ્રધાન 
1996ની લોકસભા ચૂંટણીમાં પીવી નરસિમ્હા રાવના નેતૃત્વમાં કોંગ્રેસને કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ભાજપ એકલા હાથે 160 બેઠકો મેળવવામાં સફળ રહી, જ્યારે NDA ગઠબંધનને 194 બેઠકો મળી.

ચૂંટણી પહેલા લાલકૃષ્ણ અડવાણીના નામની જોરશોરથી ચર્ચા થઈ રહી હતી. તેના બે કારણો હતા – 1. અડવાણીને RSSનું સમર્થન હતું અને 2. અડવાણીના નેતૃત્વમાં ભાજપે ઘણા રાજ્યોમાં જીત મેળવી હતી.

જોકે, ચૂંટણીના 13 દિવસ બાદ અટલ બિહારી વાજપેયીએ રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં શપથ લીધા હતા. અડવાણીના પીએમ રેસમાંથી બહાર થવા પાછળનું કારણ ગઠબંધન પક્ષોનો વીટો હતો.

તે સમયે વરિષ્ઠ પત્રકાર પ્રભાષ જોશી સાથે વાત કરતાં અડવાણીએ કહ્યું હતું કે મેં સરકારની રચના અને પક્ષના હિત ખાતર મારું નામ પાછું ખેંચ્યું છે.

અટલના વડાપ્રધાન બનવા પાછળની એક અન્ય વાર્તા તે સમયે ચર્ચામાં હતી. વાસ્તવમાં, જો કોઈ પક્ષને બહુમતી ના મળી હોય, તો કોંગ્રેસ કાર્યકારી સમિતિએ સંયુક્ત મોરચાને ટેકો આપ્યો, પરંતુ રાવે આ સ્વીકાર્યું નહીં.

રાવે યૂનાઈટેડ ફ્રન્ટને સમર્થનનો કાગળ સમયસર સબમિટ કર્યો ન હતો, જેના પછી પ્રમુખ શંકર દયાલ શર્માએ સરકાર બનાવવા માટે સૌથી મોટી પાર્ટી ભાજપને આમંત્રણ આપ્યું હતું, અટલની આ સરકાર માત્ર 13 દિવસ જ ચાલી શકી.

4. ચર્ચા વીપી અને મુલાયમની, દેવેગૌડા બન્યા પીએમ
1996 માં અટલ બિહારીની સરકારના પતન પછી યૂનાઇટેડ ફ્રન્ટે સરકાર બનાવવાનો દાવો કર્યો. સંયુક્ત મોરચા તરફથી વીપી સિંહ અને મુલાયમસિંહ યાદવ વડાપ્રધાન પદની રેસમાં આગળ હતા.

મુલાયમના નામ પર ઘણી પાર્ટીઓમાં લગભગ સહમતિ હતી, પરંતુ લાલુ યાદવના વિરોધ બાદ મુલાયમનું નામ રેસમાંથી બહાર થઈ ગયું હતું. એક ઈન્ટરવ્યૂમાં આ વાતનો ઉલ્લેખ કરતા મુલાયમે કહ્યું હતું કે લાલુ યાદવે આંકડાનો ડર બતાવીને મોરચાના નેતાઓને ડરાવ્યા હતા.

મુલાયમ બાદ યૂનાઈટેડ ફ્રન્ટના લોકો વીપી સિંહને મનાવવા આવ્યા, પરંતુ વીપી સિંહે પીએમ બનવાની ના પાડી દીધી. આ પછી કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી એચડી દેવગૌડાને સંયુક્ત મોરચાના નેતા તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા.

5. સોનિયાનું નામ નક્કી થયું, પણ મનમોહનને તાજ પહેરાવવામાં આવ્યો
2004 માં યૂનાઇટેડ પ્રોગ્રેસિવ એલાયન્સ (યુપીએ) એ અટલ બિહારીના નેતૃત્વ હેઠળના એનડીએને હરાવ્યું. યુપીએમાં કોંગ્રેસનો સૌથી વધુ પ્રભાવ હતો, તેથી તેને પીએમ પદ મળશે તે નક્કી હતું.

કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીનું નામ પણ પીએમ પદ માટે લગભગ નક્કી હતું. સાથી પક્ષો પણ સોનિયાના નામ પર સહમત હતા.

જોકે, સંસદીય દળની બેઠક પહેલા સોનિયાએ પીએમ પદની રેસમાંથી પોતાનું નામ પાછું ખેંચી લીધું હતું. સોનિયાએ બલિદાન આપવાની વાત કરી અને બીજાને વડાપ્રધાન બનાવવાની વાત કરી.

સોનિયાએ પોતાનું નામ પાછું ખેંચી લીધા બાદ કોંગ્રેસમાં ખળભળાટ મચી ગયો હતો. સોનિયાએ પોતાનું નામ કેમ પાછું ખેંચ્યું તે અંગે ઘણી અટકળો ચાલી રહી છે. જો કે, ઘણા અહેવાલોમાં એવું ચોક્કસપણે કહેવામાં આવ્યું હતું કે પ્રિયંકા અને રાહુલ નથી ઈચ્છતા કે સોનિયા વડાપ્રધાન બને.

સોનિયાએ પોતાનું નામ પાછું ખેંચી લીધા બાદ કોંગ્રેસમાં નેતાની શોધ શરૂ થઈ. પ્રણવ મુખર્જી, અર્જૂનસિંહ સહિત અનેક નામ રેસમાં આવ્યા હતા પરંતુ અંતે મનમોહનના નામ પર સર્વસંમતિ સધાઈ હતી.

નીચે આપેલી લીંક પર ક્લિક કરીને જોડાઓ Abhayam news  સાથે.

વોટ્સેપ પર સમાચાર મેળવવા અહીં ક્લિક કરીને Hi લખી મેસેજ કરો

તમે અમને Whatsapp , Facebook , instagram અને  Youtube  પર પણ લાઇક અને ફોલો કરી જોડાઓ Abhayam news સાથે

Related posts

વજુભાઈ વાળાની વકીલોને સલાહ- ‘ગદ્દારોને ગોતી લો’

Vivek Radadiya

સુરત પોલીસ ઉર્વશીને કચડી નાખનારને પકડશે કે ફરીથી એક દીકરીને અન્યાય થાશે..?

Kuldip Sheldaiya

આજથી રાજ્યમાં ભારેથી અતિભારે વરસાદની આગાહી….

Abhayam